زمینه و هدف: آزمایشگاه‌های سیار به‌عنوان دارایی‌های حیاتی در پاسخ به بحران مطرح شده‌اند، اما پژوهش های موجود در این حوزه به‌صورت پراکنده در انواع مختلف بحران‌ها گزارش شده و چارچوب جامعی برای تحلیل کاربردهای آن‌ها وجود ندارد. هدف این مرور دامنه‌گستر ارائه توصیف و طبقه‌بندی جامع پژوهش‌های منتشر شده در مورد کاربردها، چالش‌های عملیاتی و پیامدهای راهبردی آزمایشگاه‌های سیار در زمینه مدیریت بلایا با تأکید بر انواع بحران‌ها و کارایی آن‌ها و روندهای اخیر در این حوزه در حال تکامل است. این بررسی همچنین برای شناسایی شکاف‌های اصلی تحقیقاتی و پیشنهاد توصیه‌هایی برای طرح‌های تحقیقاتی آینده طراحی شده است.
مواد و روش‌ها: مطابق با دستورالعمل PRISMA-ScR و چارچوب پنج‌مرحله‌ای آرکسی و اومالی، جستجوی سیستماتیک در پایگاه‌های پابمد، اسکوپوس، وب آو ساینس، ساینس دایرکت، گوگل اسکولار، مگیران، ایران‌مدکس، سید و ایران‌داک برای مقالات منتشرشده در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴  با کلید واژه های بحران، بلایا، آزمایشگاه های سیار، آمادگی و مدیریت بلایا در منابع فارسی و (Disaster و Mobile Laboratory و Mobile Lab و Disaster management و Deployable lab وDisaster preparation) در منابع انگلیسی انجام گرفت. مطالعات واجد شرایط شامل پژوهش‌های تجربی، گزارش‌های موردی و مرورهای سیستماتیک مرتبط با استقرار آزمایشگاه‌های سیار در شرایط بحران و به زبان‌های فارسی یا انگلیسی با متن کامل در دسترس بودند. دو پژوهشگر مستقل مراحل غربالگری عنوان/چکیده و متن کامل را انجام دادند. استخراج داده‌ها بر نوع بحران، چالش‌های عملیاتی و پیامدهای راهبردی متمرکز بود.
یافته‌ها: از میان ۱,۲۶۲ رکورد شناسایی‌شده، ۱۳ مطالعه معیارهای انتخاب را داشتند. سه مضمون اصلی شناسایی شد: ۱) کاربردهای تشخیصی و نظارتی در همه‌گیری‌ها و بلایای طبیعی؛ ۲) چالش‌های عملیاتی شامل محدودیت‌های لجستیکی و استانداردسازی؛ و ۳) پیامدهای راهبردی در حکمرانی و امنیت بهداشت جهانی. آزمایشگاه‌های سیار تأثیر قابل توجهی در در مدیریت بلایا از جمله در کاهش زمان گردش آزمایش و امکان انجام تست سریع داشتند.
نتیجه‌گیری: اگرچه آزمایشگاه‌های سیار به‌عنوان بسترهای چندکاره در تمامی مراحل چرخه مدیریت بحران عمل می‌کنند، پتانسیل آن‌ها به دلیل پراکندگی استانداردها به‌طور کامل محقق نشده است. روند جدیدی در توسعه استانداردهای عملیاتی مورد تأیید سازمان جهانی بهداشت و تحلیل‌های هزینه‌فایده در حال ظهور است و علاقه بین‌المللی فزاینده‌ای برای تدوین چارچوب‌های آموزشی مبتنی بر صلاحیت‌ها وجود دارد.