|
میکرو و نانوپلاستیکها و سلامت روده: مروری بر مکانیسمهای مولکولی تخریب سد روده، التهاب، آپوپتوز و پیروپتوز
|
زهرا شفیعی    ، پروین زمانی ، رضا علی فلاح زاده1 ، شهرام صادقی |
| 1- ، fallahzadeh4@yahoo.com |
|
|
چکیده: (37 مشاهده) |
زمینه و هدف: تجمع روزافزون میکرو و نانوپلاستیکها در محیطزیست و ورود آنها به زنجیره غذایی، نگرانیهای جدی در مورد تأثیرات بهداشتی این ذرات به ویژه بر سلامت دستگاه گوارش ایجاد کرده است. هدف این مرور، تحلیل مکانیسمهای مولکولی آسیب رودهای ناشی از مواجهه با ریز و نانوپلاستیکها با تمرکز بر اختلال عملکرد سد روده، استرس اکسیداتیو و پاسخ التهابی است.
مواد و روشها: این مطالعه به روش مرور روایی بر پایه تحلیل 58 مقاله منتخب از پایگاههای علمی PubMed،Scopus و Web of Science انجام شد. جستجو با کلیدواژههای مرتبط در بازه 2014 تا 2026 صورت گرفت. مقالات مبتنی بر مدلهای حیوانی (ماهی زبرافیش، موش)، کشت سلولی (Caco-2) و مطالعات انسانی که به بررسی پیامدهای مواجهه خوراکی با ذرات پلاستیکی بر سلامت روده پرداخته بودند، انتخاب و دادههای مولکولی آنها استخراج شد.
یافتهها: مواجهه با ریز و نانوپلاستیکها (بهویژه پلیاستایرن و پلیپروپیلن) منجر به تجمع ذرات در روده، القای استرس اکسیداتیو و تولید گونههای اکسیژن واکنشپذیر (ROS) میشود. ROS به نوبه خود با کاهش بیان پروتئینهای اتصال محکم (مانند ZO-1، Occludin) و فعالسازی مسیرهای التهابی کلیدی مانند NLRP3/caspase-1 و TLR4/NF-κB، یکپارچگی سد روده را مختل میکند. این فرآیندها با افزایش نفوذپذیری روده، التهاب موضعی و سیستمیک، و القای آپوپتوز و پیروپتوز در سلولهای اپیتلیال همراه هستند.
نتیجهگیری: شواهد موجود نشان میدهد که ریز و نانوپلاستیکها از طریق القای زنجیرهای استرس اکسیداتیو، التهاب و مرگ سلولی، میتوانند سلامت سد روده را بهطور جدی به خطر انداخته و زمینه را برای اختلالات التهابی و متابولیک فراهم کنند. انجام مطالعات طولانیمدت با غلظتهای زیستمحور و بررسی تأثیر همزمان سایر آلایندهها برای ارزیابی دقیقتر خطرات سلامت ضروری است.
|
|
| واژههای کلیدی: میکروپلاستیکها، نانوپلاستیکها، عملکرد سد رودهای، آپوپتوز، پیروپتوز، التهاب |
|
|
|
نوع مطالعه: پژوهشي اصیل |
موضوع مقاله:
پزشکی- داخلی
دریافت: 1405/2/5 | پذیرش: 1405/4/24
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال پیام به نویسنده مسئول |
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
