|
میکرو و نانوپلاستیکها و سلامت روده: مروری بر مکانیسمهای مولکولی تخریب سد روده، التهاب، آپوپتوز و پیروپتوز
|
زهرا شفیعی1    ، پروین زمانی1 ، رضا علی فلاح زاده2 ، شهرام صادقی3 |
1- مرکز تحقیقات ژنتیک و مخاطرات محیطی، دانشکده علوم پزشکی ابرکوه، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی، یزد، ایران
2- مرکز تحقیقات ژنتیک و مخاطرات محیطی، دانشکده علوم پزشکی ابرکوه، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی، یزد، ایران ، fallahzadeh4@yahoo.com
3- کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، سنندج، ایران |
|
|
چکیده: (371 مشاهده) |
زمینه و هدف: تجمع روزافزون میکرو و نانوپلاستیکها در محیطزیست و ورود آنها به زنجیره غذایی، نگرانیهای جدی درباره تأثیرات بهداشتی این ذرات، بهویژه در سلامت دستگاه گوارش، ایجاد کرده است. هدف این مرور، تحلیل مکانیسمهای مولکولی آسیب رودهای ناشی از مواجهه با ریز و نانوپلاستیکها با تمرکز بر اختلال عملکرد سد روده، استرس اکسیداتیو و پاسخ التهابی است.
مواد و روشها: این مطالعه به روش مرور روایی بر پایه تحلیل 58 مقاله منتخب از پایگاههای علمی PubMed، Scopus و Web of Science انجام شد. جستوجو با کلیدواژههای مرتبط در بازه 2014 تا 2026 صورت گرفت. مقالات مبتنیبر مدلهای حیوانی (ماهی زبرافیش، موش)، کشت سلولی (Caco-2) و مطالعات انسانی، که پیامدهای مواجهه خوراکی با ذرات پلاستیکی را بر سلامت روده بررسی کرده بودند، انتخاب و دادههای مولکولی آنها استخراج شدند.
یافتهها: مواجهه با ریز و نانوپلاستیکها، بهویژه پلیاستایرن و پلیپروپیلن، به تجمع ذرات در روده، القای استرس اکسیداتیو و تولید گونههای اکسیژن واکنشپذیر (ROS) منجر میشود. ROS بهنوبه خود، با کاهش بیان پروتئینهای اتصال محکم (مانند ZO-1، Occludin) و فعالسازی مسیرهای التهابی کلیدی مانند NLRP3/caspase-1 و TLR4/NF-κB، یکپارچگی سد روده را مختل میکند. این فرایندها با افزایش نفوذپذیری روده، التهاب موضعی و سیستمیک و القای آپوپتوز و پیروپتوز در سلولهای اپیتلیال همراهاند.
نتیجهگیری: شواهد موجود نشان میدهد که ریز و نانوپلاستیکها از طریق القای زنجیرهای استرس اکسیداتیو، التهاب و مرگ سلولی، میتوانند سلامت سد روده را بهطور جدی به خطر بیندازند و زمینه را برای اختلالات التهابی و متابولیک فراهم کنند. انجام مطالعات طولانیمدت با غلظتهای زیستمحور و بررسی تأثیر همزمان آلایندههای دیگر برای ارزیابی دقیقتر خطرهای سلامت ضروری است. |
|
| واژههای کلیدی: میکروپلاستیکها، نانوپلاستیکها، عملکرد سد رودهای، آپوپتوز، پیروپتوز، التهاب |
|
|
متن کامل [PDF 1173 kb]
(80 دریافت)
|
نوع مطالعه: پژوهشي اصیل |
موضوع مقاله:
پزشکی- داخلی
دریافت: 1405/2/5 | پذیرش: 1405/4/24 | انتشار: 1405/6/17
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال پیام به نویسنده مسئول |
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
