Scientific Journal of Kurdistan University of Medical Sciences

fa بررسی تراکم معدنی استخوان در بیماران مبتلا به تالاسمی در استان کردستان در سال 1400 Evaluation of Bone Mineral Density in Patients with Thalassemia in Kurdistan in 2021 پزشکی- پزشکی هسته ای Medicine - Nuclear Medicine پژوهشي اصیل Original Research زمینه و هدف: بیماران مبتلا به تالاسمی نیاز به تزریق مکرر خون دارند و اختلالات استخوانی در این بیماران شایع هستند. هدف این پژوهش بررسی میزان تراکم استخوان در این بیماران بود. روش بررسی: در این مطالعه مقطعی هفتادونه بیمار مبتلا به تالاسمی اینترمدیت یا ماژور که در سال 1400 برای سنجش تراکم استخوان به بیمارستان کوثر سنندج ارجاع داده شده بودند مورد بررسی قرار گرفتند. بیماران به دو گروه تقسیم شدند: گروه الف شامل 20 بیمار (9 مذکر و 11 مونث) که کمتر از 20 سال سن داشتند و گروه ب شامل 59 بیمار (32 مذکر و 27 مونث) که سن آن‌ها مساوی یا بیش از 20 سال بود. در هر دو گروه اندازه‌گیری تراکم استخوان بروش اندازه‌گیری جذب اشعه ایکس با انرژی دوتایی انجام شد. در گروه الف تراکم استخوان‌های کل بدن بدون سر و ناحیه مهره‌های کمری و در گروه ب تراکم استخوان‌های هیپ، گردن فمور و مهره‌های کمری اندازه‌گیری شدند. نتایج: در 7/55% از بیماران، Z-score کمتر از میزان مورد انتظار برای سن بیمار بود. شیوع Z-score غیر طبیعی در دو گروه الف و ب تفاوت آماری معنی داری نداشت (0/942P=). ارتباط معنی‌داری بین جنسیت و نیز سابقه شکستگی با Z-score غیر طبیعی مشاهده نشد (P value به ترتیب 0/069 و 0/066). متوسط Z-score مهره‌های کمری در گروه الف (1/5 ± 1/7-) پایین‌تر از گروه ب (1/2 ± 1/6-) بود؛ ولی این تفاوت معنادار نبود(0/639(P=. در گروه الف متوسط Z-score مهره‌های کمری از متوسط Z-score کل استخوان‌های بدن بدون سر (7/1 ± 7/0) کمتر بود. به همین ترتیب، در گروه ب متوسط Z-score مهره‌های کمری کمتر از متوسط Z-score هیپ (0/1 ± 0/9-) و گردن فمور (0/1 ± 0/5-) بود. نتیجه‌گیری: کاهش تراکم استخوان در بیماران تالاسمی شایع بود. اندازه‌گیری تراکم استخوان در مهره‌های کمری احتمالاً دقت بیشتری نسبت به تراکم استخوان‌های کل بدن بدون سر، تراکم استخوان هیپ و گردن فمور در بررسی توده استخوانی در بیماران مبتلا به تالاسمی داشت. <div></div> Background and Aim: Patients with beta-thalassemia need frequent blood transfusions and bone disorders are common in these patients. The objective of this study was to evaluate bone mineral density (BMD) in these patients. Material and Methods: In this cross-sectional study, seventy-nine patients, with intermediate and major thalassemia who had referred for bone mineral densitometry to Kowsar Hospital in Sanandaj in 2021, were assessed. The patients were divided into two groups: group A including 20 patients (9 males, 11 females) who were less than 20 years of age, and group B including 59 patients (32 males and 27 females) that were equal to or older than 20 years old. In both groups, bone mineral density (BMD) was measured by dual energy X-ray absorptiometry (DXA) method. Total body less head (TBLH) and lumbar spine BMDs were measured in group A. In group B, total hip, femoral neck and lumbar spine BMDs were measured. Results: In 55.7 % of the patients, the Z-score was below the expected range for the age. Prevalence of the abnormal Z-score in the two groups showed no statistically significant difference (P value=0.942). Gender and history of fracture showed no statistically significant relationship with abnormal Z-score (P values 0.069 and 0.066, respectively).  The mean lumbar spine Z-score in group A was lower (-1.7±1.5) than that in group B (-1.6±1.2) but the difference was not statistically significant (P value= 0.639). The mean lumbar spine Z-score was lower than the mean Z-score of TBLH (0.7±1.7) in group-A patients. Likewise, in group B patients, the mean lumbar spine Z-score was lower than the mean Z-scores of total hip (-0.9±1.0) and femoral neck (-0.5±1.0). Conclusions: Low bone mineral density was common in the thalassemia patients. Measurement of lumbar spine BMD was more reliable than TBLH, total hip and femoral neck BMDs for evaluation of bone mass in these patients. تراکم معدنی استخوان, کاهش تراکم استخوان, پوکی استخوان, تالاسمی Bone mineral density, Low bone density, Osteoporosis, Thalassemia 67 77 http://sjku.muk.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-913-3&slc_lang=fa&sid=1 Bahar Moassesghafari بهار موسس غفاری baharmoassesghafari@gmail.com 5400319475328460070338 5400319475328460070338 No Department of Radiology, School of Medicine, Kurdistan University of Medical Sciences, Sanandaj, Iran استادیار، گروه رادیولوژی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، سنندج، ایران Siamak Derakhshan سیامک درخشان siamakderakhshan@yahoo.com 5400319475328460070339 5400319475328460070339 Yes Department of Radiotherapy and Nuclear medicine, Kurdistan University of Medical Sciences, Sanandaj, Iran استادیار، گروه رادیوتراپی و پزشکی هسته ایی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، سنندج، ایران Borhan Moradvaisi برهان مراد ویسی b.moradvaesi@yahoo.com 5400319475328460070340 5400319475328460070340 No Department of Pediatrics, School of Medicine, Kurdistan University of Medical Sciences, Sanandaj, Iran استادیار، گروه کودکان، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، سنندج، ایران، Farima Zakaryaei فریما ذکریایی farima0258@gmail.com 5400319475328460070341 5400319475328460070341 No Department of Emergency Medicine, Kurdistan University of Medical Sciences, Sanandaj, Iran گروه طب اورژانس، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، سنندج، ایران Mohammad Aziz Rasouli محمد عزیز رسولی rasouli1010@gmail.com 5400319475328460070342 5400319475328460070342 No Department of Epidemiology and Biostatistics, School of Medicine, Kurdistan University of Medical Sciences, Sanandaj, Iran دانشجوی دکترای اپیدمیولوژی، گروه اپیدمیولوژی و آمارزیستی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، سنندج، ایران