fa مقایسه کارآیی فرآیندهای فتوشیمیایی و سونوشیمیایی توأم با پراکسید هیدروژن در حذف رنگزای آبی مستقیم 71 از محیط‌های آبی: مطالعه کینتیکی عمومى General پژوهشي اصیل Original Research چکیده زمینه و هدف: یکی از عمده‌ترین آلاینده‌ای محیط زیست که در پساب صنایع مختلف از جمله نساجی وجود دارند رنگها می‌باشند که برای انسان و محیط زیست آلودگی ایجاد کرده‌اند. لذا هدف از این تحقیق، بررسی کارآیی فرآیندهای فتوشیمیایی و سونوشیمیایی توأم با پراکسید هیدروژن در حذف رنگزای آبی مستقیم 71 از محیط های آبی در سیستم ناپیوسته بود. روش بررسی: این تحقیق یک نوع مطالعه تجربی- آزمایشگاهی بود، ابتدا طراحی و ساخت راکتور صورت گرفت. سپس pH اپتیمم در شرایط ثابت در سیستم مورد مطالعه تعیین گردید که به ترتیب برابر با 7 و 3 برای فرآیند فتوشیمیایی و سونوشیمیایی بود. سپس با ثابت نگه داشتن pH اپتیمم، تأثیر غلظت اولیه پراکسید هیدروژن، رنگزای آبی مستقیم 71 و زمان تماس، بررسی گردید. آنالیز و تفسیر داده‌ها نیز با استفاده از نرم افزار اکسل و ضریب رگرسیون انجام شد. یافته‌ها: نتایج مشخص ساخت که کارآیی حذف رنگزای آبی مستقیم 71 با افزایش غلظت اولیه رنگزای آبی مستقیم 71، کاهش یافت. همچنین نتایج نشان داد که با افزایش زمان تماس و مقدار اولیه پراکسید هیدروژن، کارآیی حذف افزایش یافت. دیگر یافته‌ها نشان داد که داده‌های کینتیکی از معادله درجه یک (Langmuir-Hinshelwood) بهتر پیروی می‌کند. نتیجه‌گیری: بطور کلی نتایج حاصل از آزمایشات نشان داد که می‌توان از فرآیندهای فتوشیمیایی و سونوشیمیایی توأم با پراکسید هیدروژن بعنوان یک روش مؤثر در حذف رنگزای آبی مستقیم 71 از محیط‌های آبی استفاده نمود. همچنین در مقایسه با دو فرآیند ذکر شده، استفاده از فرآیند فتوشیمیایی توأم با پراکسید هیدروژن با توجه به کارایی حذف و همچنین قابل دسترس بودن بعنوان یک روش مؤثر و سریع جهت حذف رنگ‌ها از محیط‌های آبی پیشنهاد می‌گردد. کلید واژه‌ها: رنگزای آبی مستقیم 71، فرآیند پراکسید هیدروژن/ فتوشیمیایی، فرآیند پراکسید هیدروژن/سونوشیمیایی، محیط‌های آبی، سینیتیک وصول مقاله: 1/9/89 اصلاحیه نهایی: 15/10/89 پذیرش مقاله: 22/10/89 ABSTRACT Background and Aim: One of the important sources of environmental pollution existing in different industrial wastewater, including loom wastewater are dyes which are harmful for human health and environment. The purpose of this study was to investigate the efficiency of photochemical and sonochemical processes combined with hydrogen peroxide in removal of DB71 from aqueous solution. Material and Methods: This study was an experimental - laboratory study. At first, a reactor was designed and made. Then, optimum pH was determined which was 7 for photochemical and 3 for sonochemical process in constant condition. The effects of initial concentration of hydrogen peroxide, DB71 and contact time were studied at the constant optimum pH. Then data were interpreted and analyzed by use of Excel software and regression coefficient. Result: The results of this study showed that with increased initial concentration of DB71, its removal decreased. But removal efficiency of DB71 increased by increasing contact time and initial concentration of hydrogen peroxide. In addition, kinetic parameters were obtained by application of first–order (Langmuir-Hinshelwood) equations. Conclusion: The results showed that UV/ H2O2 and US/H2O2 processes can be effective in the removal of DB71 from aqueous solutions. Considering dye removal efficiency and availability, photochemical process combined with hydrogen peroxide can be recommended as a fast effective method for removal of dyes from aqueous solutions. Key word: Direct Blue 71, Photochemical process, Sonochemical process, Aqueous solution, Kinetic Conflict of Interest: Nill Received: Dec 22, 2010 Accepted: Jan 12, 2011 رنگزای آبی مستقیم 71، فرآیند پراکسید هیدروژن/ فتوشیمیایی، فرآیند پراکسید هیدروژن/سونوشیمیایی، محیط‌های آبی، سینیتیک Direct Blue 71, Photochemical process, Sonochemical process, Aqueous solution, Kinetic 38 47 http://sjku.muk.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-279&slc_lang=fa&sid=1 Reza Rezaie رضا رضایی 540031947532846001937 540031947532846001937 No Kurdistan University of Medical Science دانشگاه علوم پزشکی کردستان Afshin Maleki افشین ملکی 540031947532846001938 540031947532846001938 No Kurdistan University of Medical Science دانشگاه علوم پزشکی کردستان Mehdi Shirzad Siboni مهدی شیرزاد سیبنی mehdi_dshirzad@yahoo.com 540031947532846001939 540031947532846001939 Yes Kurdistan University of Medical Science دانشگاه علوم پزشکی کردستان Marzieh Rahimi مرضیه رحیمی 540031947532846001940 540031947532846001940 No دانشگاه علوم پزشکی کردستان دانشگاه علوم پزشکی کردستان Mahnaz Mohammadi مهناز محمدی 540031947532846001941 540031947532846001941 No دانشگاه علوم پزشکی کردستان دانشگاه علوم پزشکی کردستان