fa شاخص‌های نابرابری در مرگ و میر مناطق روستایی استانهای مختلف کشور روند تغییرات در سالهای 1386 -1372 عمومى General پژوهشي اصیل Original Research چکیده زمینه و هدف:کاهش و حذف نابرابری در وضعیت سلامت، یکی از اهداف اصلی نظامهای سلامت در دنیا است. برای دستیابی به این هدف نیاز به استفاده از روشهایی برای اندازه‌گیری نابرابریها می‌باشد. ما در این مطالعه نابرابری در شاخص‌های مرگ و میر مناطق روستایی استانهای کشور (شامل مرگ نوزادان، مرگ کودکان زیر یکسال، مرگ کودکان زیر 5 سال و مرگ و میر خام) و روند تغییرات آن طی سال‌های 1372 تا 1386 را با استفاده از شاخص‌های index of disparity (IDisp) وHighest to lowest rate ratio (RR) بررسی کردیم. روش بررسی: در این مطالعه بررسی روندها از اطلاعات تجمیعی حاصل از زیج‌های حیاتی سال‌های 86-1372در سطح استانی و شهرستانی استفاده شد. بدلیل تغییر دانشگاهها از سال 1372 تاکنون اطلاعات مربوط به سال‌های ماقبل تأسیس دانشگاه‌های جدید تا سال 1372 بازسازی گردید. مقادیرRR و IDisp برای هر شاخص در هر سال محاسبه شد و روند تغییرات آن در طول دوره 15 ساله مورد بررسی قرار گرفت. یافته‌ها: برخلاف مقادیر خود شاخص‌های مورد بررسی که روند منظم و رو به بهبودی را در همه موارد نشان می‌دادند، روند تغییرات IDisp برای شاخص‌های میزان مرگ نوزادان، میزان مرگ زیر یکسال و میزان مرگ زیر پنج سال منظم نبود و در زمان‌های مختلف تغییرات مختلفی را نشان می‌داد. مقادیر IDisp برای میزان خام مرگ افزایش یابنده بود.RR شاخص‌های مرگ و میر نیز روند نامنظمی را طی سالهای مطالعه داشت. نتیجه‌گیری: در دوره 86-1372، با وجود بهبودی واضح سطح همه شاخص‌های مورد بررسی در سطح کشور، روند تغییرات disparity بین استان‌ها به همان میزان مطلوب نبوده است. کاهش نابرابری‌های بین استانی در زمینه این شاخص‌ها، نیازمند سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی‌های خاص و توجه به عوامل تعیین‌کننده نابرابری در استان‌هاست. کلید واژه‌ها: نابرابری در سلامت، index of disparity، highest to lowest rate ratio (RR) وصول مقاله: 15/2/89 اصلاحیه نهایی: 31/4/89 پذیرش مقاله: 24/6/89 ABSTRACT Background and Aim: Reduction of health inequalities is one of the main objectives of health systems. To attain this objective, special methods for measurement of inequalities are required. This study was performed to assess the trends of disparities of death indices in rural areas of Iran`s provinces in a period of 15 years from 1993 to 2008, by use of highest to lowest rate ratio (RR) and index of disparity (IDisp). Materials and Methods: In this study, we used the data extracted from vital horoscopes or 'Zij' of rural areas in provincial and district areas to study the trend of alterations in disparities of mortality. We estimated the annual index of disparity (IDisp) and highest-to-lowest mortality rate ratio (RR) for every index and the trend of alterations was studied in a period of 15 years. Results: In spite of the regular decreasing trend of mortality indices, the trend of alterations of IDisp for NMR, IMR, and U5MR was irregular at different times. The IDisp for CDR was increasing. The RRs indices had irregular trends. Conclusion: In spite of obvious improvement in all indices studied in this country, the trends of alterations in disparities of mortality indices were not desirable. We concluded new policies and programs are required to decrease health disparities between provinces. Key words: Health inequalities, Index of disparity, highest-to-lowest rate ratio Conflict of Interest: Nill Received: May 5, 2010 Accepted: Sep 15, 2010 نابرابری در سلامت، index of disparity، highest to lowest rate ratio (RR) Health inequalities, Index of disparity, highest-to-lowest rate ratio 49 58 http://sjku.muk.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-261&slc_lang=fa&sid=1 Maziarr Moradi lake مازیار مرادی لاکه mmoradi@iums.ac.ir 540031947532846001873 540031947532846001873 Yes Tehran University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی تهران Bita Bijari بیتا بیجاری 540031947532846001874 540031947532846001874 No Birjand University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی بیرجند Alireza Ovliaemanesh علیرضا اولیایی منش 540031947532846001875 540031947532846001875 No Tehran University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی تهران Ardeshir Khosravi اردشیر خسروی 540031947532846001876 540031947532846001876 No Ministry of Health and Medical Education وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی