fa مراحل رفتار تمیز کردن بین دندان بر اساس الگوی فرانظریه‌ای در دانش‌آموزان مقطع پیش دانشگاهی شهر یزد عمومى General پژوهشي اصیل Original Research چکیده زمینه و هدف: بیماریهای دهان و دندان اثرات زیانباری را در دوران کودکی و سنین بالا دارند و10-5 درصد از کل هزینه‌های مراقبت بهداشتی را شامل می‌شود. الگوی فرانظریه‌ای، چگونگی و زمان مراحل تغییر رفتار را پیش‌بینی می‌کند. مطالعه حاضر با هدف تعیین مراحل رفتار تمیزکردن بین دندان بر اساس الگوی فرانظریه‌ای در دانش‌آموزان دختر و پسر مقطع پیش دانشگاهی شهر یزد انجام شد. روش بررسی: پژوهش حاضر مطالعه‌ای مقطعی است که بر روی 361 نفر از دانش‌آموزان مقطع پیش دانشگاهی شهر یزد که طی نمونه‌گیری خوشه‌ای از 8 مدرسه انتخاب شدند، انجام شد. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه‌ای که روایی و پایایی آن تأیید شده و شامل مشخصات دموگرافیک، سؤالات خودکارآمدی، موازنه تصمیم‌گیری (فواید درک شده و موانع درک شده) و مراحل تغییر رفتار تمیزکردن بین دندان بود، که به صورت خودگزارشی تکمیل و داده‌ها از طریق نرم افزارآماری SPSS تجزیه و تحلیل گردید. یافته‌ها: 8/54% دختر و2/45% پسر با میانگین سنی 55/0±53/17سال در این مطالعه شرکت کردند. 50% (179 نفر) درمرحله پیش تفکر،3/5% (19 نفر) در تفکر، 1/24% (87 نفر) آمادگی، 6/8 % (31 نفر) عمل و 5/12% (45 نفر) در مرحله نگهداری رفتار تمیزکردن بین دندان بودند. مراحل تغییر با خودکارآمدی (33/0=r) و فواید درک شده (19/0=r) ارتباط مثبت و معنی‌دار و با موانع درک شده همبستگی معکوس و معنی‌داری (19/0r= -) داشت. سازه‌های خودکارآمدی، موانع و فواید درک شده رویهم رفته 15% از واریانس مراحل تغییر رفتار را پیش‌بینی کردند که در این میان خودکارآمدی (212/0=β) قویترین پیش‌بینی‌کننده بود. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان داد که اکثر دانش‌آموزان در مرحله پیش تفکر بودند و احتمالاً در آینده در معرض پوسیدگی دندان بیشتری قرار دارند، می‌توان از الگوی فرانظریه‌ای جهت تعیین استراتژیهای مربوط به هر یک از مراحل تغییر رفتارخود مراقبتی دهان و دندان به منظور پیشرفت و نگهداری رفتار در مداخلات و برنامه‌های آموزشی استفاده کرد. کلید واژه‌ها: الگوی فرا نظریه‌ای، خودکارآمدی، موازنه تصمیم‌گیری، رفتار خود مراقبتی دهان و دندان وصول مقاله: 21/11/88 اصلاحیه نهایی: 14/1/89 پذیرش مقاله: 19/1/89 ABSTRACT Background and Aim: Orodental diseases have harmful outcomes in children and adults and encompass 5-10% of the total cost of health care. Trans-theoretical model predicts change and time of behavior. The purpose of this study was to determine stages of inter-dental cleaning behavior based on trans-theoretical model in male and female students in Yazd, Iran. Materials and Methods: This cross-sectional study included 361 pre-university students from 8 schools by cluster sampling method. Data were collected and recorded in a valid and reliable questionnaire consisted of demographic characteristics, self-efficacy questions, and decisional balance (perceived advantages and perceived obstacles) and stages of change in inter-dental cleaning behavior. The data were analyzed by using SPSS software. Results: 54.8% of the subjects were female and 45.2% male with a mean age of 17.35 ±.55 years. %50 of students (n=179) were in pre-contemplation, 5.3 % (n=19) in contemplation, 24.1% (n=87) in preparation, 8.6% (n=31) in action and 12.5% (n=5) in maintenance stages of inter-dental cleaning behavior. There was a positive significant relationship among stages of change with self-efficacy (r=0.33) and perceived benefits (r=0.19) also existed negative significant relation between stages of change and perceived barriers (r= -0.19). Constructs of the model were statically significant predictors of stages of change and accounted for 0.15% of the variation, so that self efficacy was the most important predictor (β=0.212). Conclusion: In this study, most students were in pre contemplation stage. They will be probably exposed to dental caries in the future. Trans-theoretical model can be used to determine strategies for every stage of change of teeth-mouth self-care behavior and also for educational interventions and programs. Key words: Trans-theoretical Model, Self-efficacy, Decisional balance, Oral self-care behavior Conflict of Interest: Nill Received: Feb 10, 2010 Accepted: Apr 8, 2010 الگوی فرا نظریه‌ای، خودکارآمدی، موازنه تصمیم‌گیری، رفتار خود مراقبتی دهان و دندان Trans-theoretical Model, Self-efficacy, Decisional balance, Oral self-care behavior 19 27 http://sjku.muk.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-229&slc_lang=fa&sid=1 Parvaneh Taymoori پروانه تیموری 540031947532846001056 540031947532846001056 No Arezo Falhi آرزو فلاحی arezofalahi@yahoo.com 540031947532846001057 540031947532846001057 Yes Mohammad Ali Morovatti Sharifabad محمد علی مروتی شریف آباد 540031947532846001058 540031947532846001058 No Ahmad Haerian احمد حائریان 540031947532846001059 540031947532846001059 No