fa بررسی میزان تابش پرتو گامای طبیعی در منازل مسکونی و تعیین دوز موثر دریافتی سالانه ساکنان استان همدان در سال 1391 عمومى General پژوهشي اصیل Original Research زمینه و هدف: بشر همواره تحت تابش پرتوهای یونیزان محیطی قرار دارد که می تواند اثرات زیان باری داشته باشد. بنابراین اندازه‌گیری تابش زمینه‌ای طبیعی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در این مطالعه میزان دوز موثر زمینه‌ای طبیعی ناشی از پرتوهای گاما در فضای بسته منازل استان همدان مورد اندازه گیری قرار گرفت. روش مطالعه: در این مطالعه مقطعی، برای تعیین آهنگ دوز در فضای بسته هر یک از شهرستان‌های استان همدان چهار ایستگاه در امتداد چهار جهت جغرافیایی اصلی و یک ایستگاه نیز در مرکز شهرستان انتخاب گردید. با توجه به تعداد خانوار هر شهرستان، در هر یک از ایستگاه‌های پنج‌گانه تعدادی منزل به صورت تصادفی انتخاب گردید و با استفاده از دستگاه سرویمتر RDS-110 آهنگ دوز طبیعی زمینه در فضای بسته اندازه‌گیری شد. سپس با استفاده از یافته های مطالعه قبلی در خصوص اندازه گیری میزان پرتوهای گامای طبیعی در فضای باز استان و نتایج اندازه‌گیری آهنگ دوز ناشی از تابش‌های زمینه‌ای طبیعی ، میزان دوز موثر سالانه ساکنان استان همدان ناشی از تابش‌های زمینه‌ای طبیعی تعیین گردید. یافته‌ها: در میان شهرستان‌های استان همدان، شهرستان رزن با مقدار mSv 079/0±41/1 و شهرستان اسدآباد با مقدار mSv 044/0±955/0 به ترتیب بیشترین و کمترین میانگین دوز معادل سالانه اندازه‌گیری شده ناشی از پرتوزایی طبیعی فضای بسته (پرتوهای γ) را به خود اختصاص دادند. مقدار میانگین دوز معادل سالانه ناشی از پرتوزایی طبیعی فضای بسته در کل استان همدان برابر با mSv 070/0±20/1 می‌باشد. بیشترین میزان میانگین دوز ناشی از پرتوزایی طبیعی γ در فضای بسته در بین ساختمان‌های با عمر بیشتر و کمتر از 25 سال به ترتیب برابر با mSv 219/0±42/1 و mSv 149/0±44/1 بوده است. براساس این نتایج و یافته‌های حاصل از مطالعات قبلی در مورد اندازه گیری میزان پرتوهای گامای طبیعی در فضای باز استان، دوز موثر سالانه ساکنان استان همدان mSv 83/0 محاسبه گردید. نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج به دست آمده از این مطالعه، میانگین دوز زمینه طبیعی سالانه ناشی از پرتوهای γ از میانگین توصیه شده در گزارش UNSCEAR (mSv 5/0) بیشتر بوده و دوز موثر سالانه ناشی از تابش پرتوهای گامای طبیعی ساکنان استان همدان نیز برابر با mSv 83/0 می باشد که در مقایسه با گزارش - UNSCEAR 2000 بالاتر از مقدار میانگین جهانی آن (mSv 48/0) است. لذا انجام مطالعات اپیدمیولوژیک جهت بررسی احتمال شیوع بیماری‌های مزمن مرتبط با تابش طبیعی اشعه در میان ساکنین استان پیشنهاد می گردد. وصول مقاله :31/2/92 اصلاحیه نهایی:26/8/92 پذیرش:9/9/92 Background and Aim: Human is always exposed to natural background ionizing radiation which may have harmful effects therefore, measurement of the natural background radiation is important. In this study, was measured the dose of effective natural background gamma radiation in indoor residential zones of Hamadan Province. Material and Methods: In this cross-sectional study, we selected four stations along the main geographic directions and one in the center of city for measurement of the indoor dose rate in each of the cities in Hamadan Province. Based on the household numbers, some houses were selected randomly in every station and natural background indoor dose was measured by using RDS-110 survey meter. Then, using the results of our previous study about measuring the level of outdoor natural gamma radiation in this province, we determined the level of annual effective exposure dose from natural gamma radiation in Hamadan residents. Results: In Hamadan province cities, maximum and minimum indoor natural background radiation (gamma ray) belonged to Razan City (1.41±0.079 mSv) and Asadabad City (0.955±0.044 mSv), respectively. Mean annual equivalent indoor dose in Hamadan Province was 1.20±0.070 mSv. Also the maximum indoor natural background radiation dose (gamma ray) in the buildings with the age of more and less than 25 years were 1.42±0.219 mSv and 1.44±0.149 mSv, respectively. According to the results of this study and our previous study about outdoor gamma natural background radiation, the annual effective dose in Hamadan Province residents was 0.83 mSv. Conclusion: According to the results of this study, it seems that annual effective equivalent dose due to indoor gamma radiation in Hamadan Province exceeded the mean external exposure amount reported by UNSCEAR (0.5 mSv). Also the annual effective dose due to gamma background radiation in Hamadan Province residents is 0.83 mSv, which is higher than the global average (0.48 mSv) reported by UNSCEAR – 2000. Therefore epidemiological studies to assess the prevalence of chronic diseases associated with natural radiation exposure among Hamadan Province residents are recommended. Received: May 21, 2013 Accepted: Nov 30, 2013 Conflict of interest: None declared تابش زمینه، دوز موثر سالانه، محیط بسته، همدان. Background Radiation, Annual effective dose, Indoor, Hamadan. 30 44 http://sjku.muk.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-428&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Taghi Samadi محمد تقی صمدی 540031947532846005242 540031947532846005242 No Hamadan University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی همدان Bahman Golzar Khojasteh بهمن گلزار خجسته bahman_golzar@yahoo.com 540031947532846005243 540031947532846005243 Yes Hamadan University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی همدان Nima Rostampour نیما رستم پور 540031947532846005244 540031947532846005244 No Hamadan University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی همدان Ladan Shokery Mirazizi لادن شکری میرعزیزی 540031947532846005245 540031947532846005245 No Hamedan Education Organization آموزش وپرورش همدان