fa آزمایشگاه‌های سیار در بلایا: یک مرور دامنه گستر برکاربردها، چالش‌های عملیاتی و پیامدهای راهبردی عمومى General مروری Review <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12pt"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="background:fuchsia"><span style="font-family:&quot;B Zar&quot;"><span style="background-color:#ffffff;">زمینه و هدف:</span></span></span></b><span lang="FA" style="background:fuchsia"><span style="font-family:&quot;B Zar&quot;"><span style="background-color:#ffffff;"> آزمایشگاه‌های سیار به‌عنوان دارایی‌های حیاتی در پاسخ به بحران مطرح شده‌اند، اما پژوهش های موجود در این حوزه به‌صورت پراکنده در انواع مختلف بحران‌ها گزارش شده و چارچوب جامعی برای تحلیل کاربردهای آن‌ها وجود ندارد. هدف این مرور دامنه‌گستر ارائه توصیف و طبقه‌بندی جامع پژوهش‌های منتشر شده در مورد کاربردها، چالش‌های عملیاتی و پیامدهای راهبردی آزمایشگاه‌های سیار در زمینه مدیریت بلایا با تأکید بر انواع بحران‌ها و کارایی آن‌ها و روندهای اخیر در این حوزه در حال تکامل است. این بررسی همچنین برای شناسایی شکاف‌های اصلی تحقیقاتی و پیشنهاد توصیه‌هایی برای طرح‌های تحقیقاتی آینده طراحی شده است</span></span></span><span lang="FA" style="font-family:&quot;B Zar&quot;"><span style="background-color:#ffffff;">.</span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="background:fuchsia"><span style="font-family:&quot;B Zar&quot;"><span style="background-color:#ffffff;">مواد و روش‌ها</span></span></span></b><span lang="FA" style="background:fuchsia"><span style="font-family:&quot;B Zar&quot;"><span style="background-color:#ffffff;">: مطابق با دستورالعمل</span></span></span></span></span></span></span></span> PRISMA-ScR <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="FA" style="background:fuchsia"><span style="font-family:&quot;B Zar&quot;"><span style="background-color:#ffffff;">و چارچوب پنج‌مرحله‌ای آرکسی و اومالی، جستجوی سیستماتیک در پایگاه‌های پابمد، اسکوپوس، وب آو ساینس، ساینس دایرکت، گوگل اسکولار، مگیران، ایران‌مدکس، سید و ایران‌داک برای مقالات منتشرشده در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ &nbsp;</span></span></span><span lang="AR-SA" style="background:fuchsia"><span style="font-family:&quot;B Zar&quot;"><span style="background-color:#ffffff;">با کلید واژه های بحران، بلایا، آزمایشگاه های سیار، آمادگی و مدیریت بلایا در منابع فارسی و</span></span></span></span></span></span></span></span> (Disaster و Mobile Laboratory و Mobile Lab و Disaster<span style="font-size:12pt"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt"><span style="background:fuchsia"><span style="line-height:150%"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif"><span style="background-color:#ffffff;"> </span></span></span></span></span></span></span></span></span></span>management و Deployable lab وDisaster preparation) <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="FA" style="background:fuchsia"><span style="font-family:&quot;B Zar&quot;"><span style="background-color:#ffffff;">در منابع انگلیسی</span></span></span><span style="background-color:#ffffff;"> </span><span lang="FA" style="background:fuchsia"><span style="font-family:&quot;B Zar&quot;"><span style="background-color:#ffffff;">انجام گرفت. مطالعات واجد شرایط شامل پژوهش‌های تجربی، گزارش‌های موردی و مرورهای سیستماتیک مرتبط با استقرار آزمایشگاه‌های سیار در شرایط بحران و به زبان‌های فارسی یا انگلیسی با متن کامل در دسترس بودند. دو پژوهشگر مستقل مراحل غربالگری عنوان/چکیده و متن کامل را انجام دادند. استخراج داده‌ها بر نوع بحران، چالش‌های عملیاتی و پیامدهای راهبردی متمرکز بود</span></span></span><span dir="LTR" style="background:fuchsia"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif"><span style="background-color:#ffffff;">.</span></span></span><span lang="FA" style="background:fuchsia"><span style="font-family:&quot;B Zar&quot;"></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="background:fuchsia"><span style="font-family:&quot;B Zar&quot;"><span style="background-color:#ffffff;">یافته‌ها:</span></span></span></b><span lang="FA" style="background:fuchsia"><span style="font-family:&quot;B Zar&quot;"><span style="background-color:#ffffff;"> از میان ۱,۲۶۲ رکورد شناسایی‌شده، ۱۳ مطالعه معیارهای انتخاب را داشتند. سه مضمون اصلی شناسایی شد: ۱) کاربردهای تشخیصی و نظارتی در همه‌گیری‌ها و بلایای طبیعی؛ ۲) چالش‌های عملیاتی شامل محدودیت‌های لجستیکی و استانداردسازی؛ و ۳) پیامدهای راهبردی در حکمرانی و امنیت بهداشت جهانی. آزمایشگاه‌های سیار تأثیر قابل توجهی در در مدیریت بلایا از جمله در کاهش زمان گردش آزمایش و امکان انجام تست سریع داشتند.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="background:fuchsia"><span style="font-family:&quot;B Zar&quot;"><span style="background-color:#ffffff;">نتیجه‌گیری:</span></span></span></b><span lang="FA" style="background:fuchsia"><span style="font-family:&quot;B Zar&quot;"><span style="background-color:#ffffff;"> اگرچه آزمایشگاه‌های سیار به‌عنوان بسترهای چندکاره در تمامی مراحل چرخه مدیریت بحران عمل می‌کنند، پتانسیل آن‌ها به دلیل پراکندگی استانداردها به‌طور کامل محقق نشده است. روند جدیدی در توسعه استانداردهای عملیاتی مورد تأیید سازمان جهانی بهداشت و تحلیل‌های هزینه‌فایده در حال ظهور است و علاقه بین‌المللی فزاینده‌ای برای تدوین چارچوب‌های آموزشی مبتنی بر صلاحیت‌ها وجود دارد.</span></span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;">Background and Aim: Mobile laboratories have emerged as critical assets in crisis response; however, existing research in this field has been reported sporadically across various types of crises, and no comprehensive framework exists for analyzing their applications. The aim of the present scoping review is to provide a comprehensive description and classification of published research studies on applications, operational challenges, and strategic implications of mobile laboratories in the context of disaster management with emphasis on crisis types, their efficacy, and recent trends in this evolving field. The review is also designed to identify the main research gaps and to suggest recommendations for future research plans.<br> Material and Methods: Following the PRISMA-ScR guidelines and the five-stage framework by Arksey and O&#39;Malley, a systematic search was conducted in PubMed, Scopus, Web of Science, ScienceDirect, Google Scholar, Magiran, IranMedex, SID, and IranDoc databases for articles published between 2000 and 2024. Search terms included crisis, disaster, mobile laboratory, disaster preparedness, and disaster management in Persian sources, and (Disaster, Mobile Laboratory, Mobile Lab, Disaster management, Deployable lab, and Disaster preparation) in English sources. Eligible studies included empirical research, case reports, and systematic reviews related to the deployment of mobile laboratories in crisis conditions, published in Persian or English with available full text. Two independent researchers performed the title/abstract and full-text screening stages. Data extraction focused on crisis type, operational challenges, and strategic implications.<br> Results: Among 1,262 identified records, 13 studies met the selection criteria. Three main themes were identified: 1) Diagnostic and monitoring applications in pandemics and natural disasters; 2) Operational challenges including logistical limitations and standardization issues; and 3) Strategic implications in governance and global health security. Mobile laboratories demonstrated significant impact in disaster management, including reduction of test turnaround time and enabling rapid testing capabilities.<br> Conclusion: While mobile laboratories serve as multi-purpose platforms across all phases of the crisis management cycle, their potential has not been fully realized due to fragmented standards. An emerging trend focuses on developing World Health Organization-approved operational standards and cost-benefit analyses, and there is increasing international interest in formulating competency-based training frameworks.</div> آزمایشگاه های سیار، مدیریت بلایا، مرور گستره ای، آمادگی بلایا Mobile laboratories, Disaster management, Scoping review, Disaster preparedness 0 0 http://sjku.muk.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-8482-1&slc_lang=fa&sid=1 Tahereh Zarei Taher طاهره زارعی طاهر tzareitaher@yahoo.com 0371269210 5400319475328460072316 Yes احمد بطحائی abathaei@muq.ac.ir 5400319475328460072317 5400319475328460072317 No شببو بهرامیان bahramian89@yahoo.com 5400319475328460072318 5400319475328460072318 No محمد حسن یوسفی mohammadhasanyousefy@gmail.com 5400319475328460072319 5400319475328460072319 No فاطمه ملارحیمی ملکی fmollarahimi@gmail.com 5400319475328460072320 5400319475328460072320 No