fa بررسی فون جوندگان (Muridae: Gerbillinae) و تعیین مخازن بیماری لیشمانیوز پوستی با روش Nested-PCR در شهرستان جاسک، استان هرمزگان، 1387 عمومى General پژوهشي اصیل Original Research چکیده زمینه و هدف: جوندگان دم جارویی (Rodentia: Muridae: Gerbillinae) مهمترین میزبانان مخزن انگل عامل بیماری لیشمانیوز جلدی مرطوب (Zoonotic Cutaneous Leishmaniasis=ZCL) یعنی Leishmania major می‌باشند. در مناطق مختلف کشور گونه‌های متفاوتی از این جوندگان در نگهداری انگل نقش دارند. از آنجا که شهرستان جاسک در حال حاضر مهمترین کانون اندمیک این بیماری در استان هرمزگان و جنوب شرقی کشور محسوب می‌گردد، مطالعه حاضر بمنظور آگاهی از گونه‌های جوندگان این شهرستان و تعیین گونه‌های مخزن انگل طراحی و اجرا گردید. روش بررسی: در مطالعه‌ای توصیفی در سال 1387، جوندگان از مناطق مختلف شهرستان با استفاده از تله‌های زنده‌گیر صید گردیدند. این جوندگان در فیلد با استفاده از کلروفرم بیهوش و از لاله گوش هر حیوان چهار عدد لام بروش سمباده زنی تهیه و سپس مشخصات مرفومتریک آنها بطور کامل اندازه‌گیری و ثبت گردید. شکم هر جونده با تیغ جراحی باز و کبد و طحال هر نمونه در تیوبهای شماره‌گذاری شده حاوی اتانول 70 درصد نگهداری و بقیه بدن نیز پس از پاکسازی در بطریهای حاوی فرمالین ده درصد جهت تاکسیدرمی و تعیین هویت به آزمایشگاه جانورشناسی ارسال گردید. لامهای تهیه شده هم به روش میکروسکپیک (رنگ آمیزی با گیمسا) و هم مولکولی مورد بررسی قرار گرفتند. کبد و طحال هر نمونه مورد استخراج DNA و تکثیر آن قرار گرفتند. استخراج DNA بروش Proteinase K و فنل/کلروفرم/آیزوآمیل الکل انجام و تکثیر آنهم به روش Nested-PCR و با استفاده از پرایمرهای LIN R4-Lin17-LIN19 که بطور اختصاصی بخش متغیر (Variable) مینی سیرکلهای کینتوپلاست گونه‌های مختلف انگلهای لیشمانیا را تکثیر می‌نمایند، انجام پذیرفت. این پرایمرها قادر به تشخیص و تمایز میان گونه‌های لیشمانیای موجود در کشور بودند. یافته‌ها: در مجموع 106 سر جونده صید گردید که از پنج گونه از سه جنس مختلف بودند. گونه Meriones persicus با 35/27 درصد صید گونه غالب بود. آلودگی لیشمانیایی بطریقه میکروسکپی در یک نمونه ماده گونه Tatera indica (7/3%)، یک نمونه ماده گونه Meriones hurrianae (85/3%) و یک نمونه نر گونه Gerbillus nanus (88/5%) مشاهده گردید. در روش مولکولی نیز یک مورد آلودگی در گونه T. indica، دو مورد آلودگی در دو نمونه ماده M. hurrianae (69/7%) و دو مورد آلودگی در نمونه‌های نر وماده‌ای از G. nanus (76/11%) مشاهده و گونه انگل L. major شناسایی گردید. نتیجه‌گیری: جوندگان دم جارویی به وفور و با تنوع نسبتاً زیاد در شهرستان جاسک و درمجاورت اماکن انسانی فعالیت می‌نمایند. گونه‌های T. indica، M. hurrianae و G. nanus بعنوان میزبانان مخزن بیماری در این کانون معرفی می‌شوند. این مطالعه اولین مطالعه مولکولی مخازن بیماری لیشمانیوز در جنوب شرقی کشور می‌باشد. آلودگی گونه ژربیلوس نانوس به لیشمانیا ماژور برای اولین بار در دنیا گزارش می‌گردد. کلید واژه‌ها: لیشمانیوز پوستی، جوندگان دم جارویی، Nested-PCR، لیشمانیا ماژور، تاترا ایندیکا، ژربیلوس نانوس، مریونس هوریانه، جاسک، ایران. وصول مقاله: 4/10/89 اصلاحیه نهایی: 8/12/89 پذیرش مقاله: 17/1/90 ABSTRACT Background and Aim: Gerbillid rodents (Rodentia: Muridae: Gerbillinae) are the most important reservoir hosts of Leishmania major which is the causative agent of zoonotic cutaneous leishmaniasis (ZCL). Different gerbil species are reservoirs of ZCL in different parts of Iran. Since Jask City is the most important endemic area in Hormozgan Province and eastern part of Iran, the present study was designed to identify the gerbils' fauna in this city and detect the reservoir hosts of ZCL in Jask City. Materials and Methods: This was a descriptive study and the rodents were caught in rectangular wire-mesh traps from different areas of the city. The trapped animals were euthanized under chloroform anesthesia. Duplicate impression smears were prepared from the external ears and their morph metric characteristics were measured and recorded. After dissection of the abdomen of the animals by a scalpel liver and spleen of each animal were removed and preserved in a tube containing 70% ethanol and the whole body was incubated in another tube containing 10% formalin and sent to zoology lab for taxidermy and identification of different species. Impression smears were examined for leishman body by means of a light microscope after Giemsa staining. Small parts of spleen and liver of the animals were homogenized and used for DNA extraction. Whole DNA extracted usnig Proteinase K and Phenol/Chloroform/Isoamyl alcohol methods. The variable segment of minicircles of kinetoplast DNA was proliferated by means of nested-PCR technique using species-specific primers (LIN R4-LIN 17 –Lin 19). Results: All the 106 rodents in this study belonged to five species. Meriones persicus was the dominant species (27.35%). Microscopic examination detected the leptomonads in a female specimen of Tatera indica (3.7%), a female specimen of Meriones hurricane (3.85%) and a male specimen of Gerbillus nanus species (5.88%), while leishmania kinetoplast DNA was detected in one femalespecimen of T.indica, 2 female specimens (7/69%) of M.hurrianae, and one female and one male specimen (11/76%) of G.nanus species. The parasites were identified as L. major. Conclusion: Different species of gerbil rodents are active and abundant in the vicinity of human residential areas in Jask City. T. indica, M. hurricane and G. nanus species are reservoir hosts of ZCL in this endemic area. In this study we used molecular assay for detection of ZCL reservoir hosts for the first time in south east part of the country. Infection of G. nanus by L. major was detected for the first time in the world. Key Words: Zoonotic Cutaneous Leishmaniasis, Leishmania major, tatera indica, Meriones hurricane, Gerbillus nanus, Nested PCR, Jask, Iran. Conflict of Interest: Nill Received: Dec 25, 2010 Accepted: Apr 6, 2011 لیشمانیوز پوستی، جوندگان دم جارویی، Nested-PCR، لیشمانیا ماژور، تاترا ایندیکا، ژربیلوس نانوس، مریونس هوریانه، جاسک، ایران. Zoonotic Cutaneous Leishmaniasis, Leishmania major, tatera indica, Meriones hurricane, Gerbillus nanus, Nested PCR, Jask, Iran. 66 76 http://sjku.muk.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-293&slc_lang=fa&sid=1 Korosh Azizi کوروش عزیزی azizik@sums.ac.ir 540031947532846002218 540031947532846002218 Yes Shiraz University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی شیراز Behrooz Davari بهروز داوری 540031947532846002219 540031947532846002219 No Kurdistan University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی کردستان Mohsen Kalantari محسن کلانتری 540031947532846002220 540031947532846002220 No Shiraz University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی شیراز Sajad Fekri سجاد فکری 540031947532846002221 540031947532846002221 No Hormozgan University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان