fa شیوع پوکی استخوان و عوامل مرتبط با آن در زنان یائسه مراجعه‌کننده به مرکز دانسیتومتری کردستان عمومى General پژوهشي اصیل Original Research زمینه و هدف: زنان یائسه مهمترین جمعیت در معرض خطر پوکی استخوان اولیه هستند. این مطالعه شیوع پوکی استخوان و عوامل مرتبط با آن در زنان یائسه ارجاع داده شده به تنها مرکز سنجش تراکم استخوان در استان کردستان را بررسی می‌نماید. روش بررسی: این مطالعه یک بررسی توصیفی- تحلیلی بود. جامعه مورد مطالعه کلیه زنان یائسه بدون سابقه قبلی پوکی استخوان بودند که جهت سنجش تراکم استخوان به مرکز دانستیومتری کردستان در سالهای 1382 و 1383 ارجاع داده شده بودند. روش نمونه‌گیری بصورت سرشماری ( بعد از حذف موارد پوکی استخوان ثانویه) و حجم نمونه 305 نفر بود. اطلاعات از پرسشنامه‌ای که به روش مصاحبه حضوری از مراجعین به این مرکز تهیه شده بود استخراج گردیدند. از کلیه بیماران دانستیومتری بروش (DXA) در دو ناحیه گردن استخوان ران و مهره‌های دوم تا چهارم کمری بعمل آمد. نتایج بر اساس مقیاس T ( T-score) مشخص شدند و تشخیص استئوپوروز بر اساس معیارهای WHO (5/2-T-score<) داده شد. کلیه داده‌ها در نرم افزار SPSS وارد شد و با روشهای آمار توصیفی و تحلیلی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها: متوسط سن زنان یائسه مورد بررسی 6/7±7/57 سال، متوسط وزن آنها 4/10±4/65 کیلوگرم و متوسط مدت یائسگی آنها 3/8±10 سال بود. متوسط مقیاس T درگردن استخوان ران و مهره‌های کمری بترتیب 18/1±83/1- و 01/1±57/1- بود. شیوع کلی استئوپوروز و استئوپنی بترتیب 4/34 درصد و 8/69 درصد بود. فقط 8/14 درصد از افراد مورد مطالعه تراکم استخوان طبیعی داشتند. سن و مدت یائسگی هر دو با تراکم استخوان رابطه خطی داشتند. پوکی استخوان با سن، مدت یائسگی، وزن، مصرف مواد غذایی حاوی کلسیم و فعالیت فیزیکی، رابطه معنی‌داری داشت (001/0p<). داشتن سابقه شکستگی قبلی نیز با شیوع پوکی استخوان در گردن استخوان ران رابطه‌ای معنی‌دار داشت (001/0p<). نتیجه‌گیری: پوکی استخوان در زنان یائسه مورد بررسی شایع بود بطوری که شیوع آن در این بررسی تقریباً مشابه با اکثر کشورهای رو به توسعه ولی شایعتر از کشورهای پیشرفته بود. توصیه می‌شود با تشویق به مصرف بیشتر لبنیات، داشتن فعالیت فیزیکی و تجویز داروهای مناسب در جهت کاهش شیوع این بیماری و عوارض آن اقدامات جدی‌تری انجام شود. وصول مقاله: 30/2/85 اصلاح نهایی: 8/6/85 پذیرش مقاله: 19/6/85 Background and Aim: Osteoporosis is the most common metabolic bone disease. This study deals with prevalence of osteoporosis, osteopenia and their related factors in post-menopausal women who had referred to Kurdistan densitometry center in Sanandaj. Materials and Methods: This descriptive-analytic study included 305 post-menopausal women without previous history of osteoporosis who had referred for densitometry to Kurdistan densitometry center from 1382 to 1383. Sampling method was census. Patients with secondary osteoporosis were excluded. Data were extracted from a questionnaires filled out by the subjects. Bone mineral densities of femoral neck and second to fourth lumbar vertebrae were measured by DXA method. The results were expressed on the basis of T-score. Osteoporosis and osteopenia were defined as T<-2.5 and -2.5<T<-1, respectively, according to who criteria. Data were introduced into SPSS software and analyzed by descriptive and analytic methods. Results: The mean values for age, weight and menopausal time period in the post- menopausal women were 57.7+7.6 years, 65.4+10.4 Kg and 10+8.3 years, respectively. The mean values for T-scores in the femoral neck and lumber spine were –1.83+1.18 and -1.57+1.01 and the global prevalence of osteoporosis and osteopenia were 34.4% and 69.8%, accordingly. Only 14.8% of the post-menopausal women had normal bone mineral density. Osteoporosis had statistically significant relationship with age, menopausal time period, weight and exercise (p<0.001). History of previous fracture had an important relationship with osteoporosis of the neck of femur (P<0.001). Conclusion: This study revealed that osteoporosis and osteopenia were common among the post-menopausal women and prevalence of osteoporosis was almost similar to the profiles of other developing countries, was higher than those of developed countries. یائسگی، استئوپوروز، استئوپنی، پوکی استخوان، تراکم استخوان Menopause, Osteoporosis, Osteopenia, Bone density, Densitometry 59 67 http://sjku.muk.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-136&slc_lang=fa&sid=1 Siamak Derakhshan سیامک درخشان Siamakderakhshan@yahoo.com 54003194753284600565 54003194753284600565 Yes Reza Salehi رضا صالحی 54003194753284600566 54003194753284600566 No Naser Reshadmanesh ناصر رشادمنش 54003194753284600567 54003194753284600567 No