fa درمان با سلول‌های CAR T: مبانی زیستی ،کاربردهای بالینی و چالش‌های پیش‌رو ایمنی شناسی Immunology مروری Review <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span b="" lang="AR-SA" style="font-family:" zar="">درمان با سلول‌های</span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> T </span></span><span b="" lang="AR-SA" style="font-family:" zar="">دارای گیرنده آنتی‌ژن کایمریک</span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> (</span></span><span dir="LTR" lang="EN" style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Chimeric Antigen Receptor, </span></span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">CAR-T</span></span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">) </span></span><span b="" lang="AR-SA" style="font-family:" zar="">یکی از </span><span b="" lang="FA" style="font-family:" zar="">پیشرفت‌های مهم در زمینه</span><span b="" lang="AR-SA" style="font-family:" zar=""> ایمونوتراپی محسوب می‌شود که اثربخشی چشمگیری در بدخیمی‌های هماتولوژیک داشته است. با این حال، انتقال این موفقیت به تومورهای جامد با چالش‌های متعددی از جمله ناهمگنی آنتی‌ژنی، ریزمحیط سرکوبگر تومور، نفوذ ناکافی سلول‌های</span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> T </span></span><span b="" lang="AR-SA" style="font-family:" zar="">و بروز سمیت‌های سیستمیک همراه بوده است. علاوه بر این، فرآیند پیچیده و پرهزینه تولید سلول‌های</span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> CAR-T </span></span><span b="" lang="AR-SA" style="font-family:" zar="">از</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" zar=""> دیگر</span><span b="" lang="AR-SA" style="font-family:" zar=""> موانع مهم در گسترش این درمان به شمار می‌رود. در این مقاله مروری، ساختار و تکامل نسل‌های </span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">CAR</span></span><span b="" lang="FA" style="font-family:" zar="">،</span><span b="" lang="AR-SA" style="font-family:" zar=""> مراحل کلیدی تولید سلول‌های </span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">CAR-T</span></span><span b="" lang="AR-SA" style="font-family:" zar="">، آنتی‌ژن‌های هدف، چالش‌های زیستی و مهندسی، راهبردهای نوین برای غلبه بر محدودیت‌ها، مدیریت سمیت‌ها و محصولات تأییدشده مبتنی بر</span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> CAR-T </span></span><span b="" lang="AR-SA" style="font-family:" zar="">مورد تحلیل قرار می‌گیرد. در مجموع، این مقاله مهم‌ترین موانع پیش‌روی درمان </span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">CAR-T</span></span><span b="" lang="AR-SA" style="font-family:" zar=""> را برجسته کرده و راهبردهای بالقوه برای بهبود ایمنی، کارایی و قابلیت ترجمه بالینی، به‌ویژه در تومورهای جامد، را ارائه می‌دهد</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" zar="">.</span></span></span></span></span></span>&nbsp; <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Chimeric antigen receptor T-cell (CAR-T) therapy </span></span><span style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">has emerged as a major advance </span></span><span lang="EN" style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">in immunotherapy, with remarkable efficacy in hematologic malignancies. However, translating this success to solid tumors has been associated with several challenges, including antigen heterogeneity, the immunosuppressive tumor microenvironment, insufficient T-cell infiltration, and systemic toxicities. In addition, the complex and costly manufacturing process of CAR-T cells remains another major barrier to the broader implementation of this approach. This review summarizes CAR structure and generation, key steps in CAR-T cell manufacturing, target antigens, biological and engineering challenges, emerging strategies to overcome current limitations, toxicity management, and approved CAR-T&ndash;based products. Overall, this review highlights the principal barriers to CAR-T implementation and outlines strategies that may improve its safety, efficacy, and translational potential, particularly in solid tumors.</span></span></span></span></span><br> &nbsp; کلیدواژه‌ها: CAR-T, تومورهای جامد, آنتی‌ژن هدف, مهندسی ژنتیک, ریزمحیط تومور, ایمونوتراپی CAR-T, solid tumors, target antigen, genetic engineering, tumor microenvironment, immunotherapy 0 0 http://sjku.muk.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-8649-1&slc_lang=fa&sid=1 Elham Shamsedini الهام شمس الدینی elham2003sh@gmail.com 5400319475328460074765 0009-0008-2137-020X No Department of Medical Immunology, Afzalipour Faculty of Medicine, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran گروه ایمنی‌شناسی پزشکی، دانشکده پزشکی افضلی‌پور، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، کرمان، ایران Mahtab Nezhadravari مهتاب نژادراوری Mahtabnejadravarii@gmail.com 5400319475328460074766 0009-0001-9880-7448 No Department of Medical Immunology, Afzalipour Faculty of Medicine, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran گروه ایمنی‌شناسی پزشکی، دانشکده پزشکی افضلی‌پور، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، کرمان، ایران Ali Amooei علی عمویی amooeiali82@gmail.com 5400319475328460074767 0009-0009-3352-9684 No Department of Medical Immunology, Afzalipour Faculty of Medicine, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran گروه ایمنی‌شناسی پزشکی، دانشکده پزشکی افضلی‌پور، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، کرمان، ایران Mohammadmatin Zahedi محمدمتین زاهدی Matinzahdi38@gmail.com 5400319475328460074768 0009-0002-9427-8865 No Department of Medical Immunology, Afzalipour Faculty of Medicine, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran گروه ایمنی‌شناسی پزشکی، دانشکده پزشکی افضلی‌پور، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، کرمان، ایران Merat Mahmoodi مرات محمودی merat.mahmoodi@yahoo.com 5400319475328460074769 5400319475328460074769 No Student Research Committee, Afzalipour Faculty of Medicine, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پزشکی افضلی‌پور، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، کرمان، ایران Reza Nosratabadi رضا نصرت آبادی nosratabadir@gmail.com 5400319475328460074770 5400319475328460074770 No Gastroenterology and Hepatology Research Center, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran مرکز تحقیقات گوارش و کبد، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، کرمان، ایران Farnaz Sedghy فرناز صدقی fsedghy@gmail.com 2755534907 5400319475328460074771 Yes Student Research Committee, Afzalipour Faculty of Medicine, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پزشکی افضلی‌پور، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، کرمان، ایران