fa ارتباط وسعت درگیری ریوی با بروز اختلالات عصبی-شناختی ماژور در سالمندان مبتلا به کووید-۱۹: مطالعه کوهورت گذشته‌نگر در ایران پزشکی- روانپزشکی Psychiatric پژوهشي اصیل Original Research زمینه و هدف: بیماری کووید-۱۹ علاوه بر تظاهرات تنفسی شناخته‌شده، می‌تواند موجب بروز اختلالات نورولوژیک و شناختی در بیماران، به‌ویژه سالمندان، گردد. از آنجا که شدت درگیری ریوی می‌تواند بیانگر میزان هیپوکسی و التهاب سیستمیک باشد، بررسی ارتباط آن با عملکرد شناختی از اهمیت بالینی بالایی برخوردار است. این مطالعه با هدف بررسی ارتباط وسعت درگیری ریوی با بروز اختلال عصبی&ndash;شناختی ماژور در بیماران بالای ۶۰ سال مبتلا به کووید-۱۹ انجام شد. <div>مواد و روش‌ها: این پژوهش یک مطالعه کوهورت گذشته‌نگر است که بر روی ۱۱۹۴ بیمار بالای ۶۰ سال مبتلا به کووید-۱۹ در بیمارستان کوثر سنندج طی سال‌های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۱ انجام شد. اطلاعات بیماران از پرونده‌های بیمارستانی استخراج گردید و وضعیت عملکرد شناختی آنان دست‌کم شش ماه پس از بهبودی با استفاده از آزمون Mini-Mental State Examination (MMSE) ارزیابی شد. بیماران بر اساس یافته‌های سی‌تی‌اسکن قفسه سینه به دو گروه با درگیری ریوی کمتر از ۵۰٪ و بیش از ۵۰٪ تقسیم شدند. داده‌ها با نرم‌افزار Stata 16 و با استفاده از آزمون‌های آماری کای‌دو، من‌ویتنی و رگرسیون لجستیک تحلیل گردید. سطح معنی‌داری p < 0.05 در نظر گرفته شد.</div> <div>یافته‌ها: میانگین سنی بیماران 70.34&plusmn;7.04 سال بود و 56.3 درصد آنان مرد بودند. میانگین نمره MMSE در کل نمونه 27.66&plusmn;4.54 بود. در مجموع 94.6 درصد عملکرد شناختی طبیعی و 5.4 درصد درجاتی از اختلال شناختی داشتند (1.3 درصد خفیف، 0.5 درصد متوسط، 3.6 درصد شدید). نمره MMSE در بیماران با درگیری ریوی بیشتر کاهش داشت، اما این تفاوت از نظر آماری معنی‌دار نبود (p=0.088). همچنین، هیچ ارتباط معنی‌داری بین اختلال شناختی و متغیرهای سن، جنسیت، تحصیلات، بیماری‌های زمینه‌ای (فشار خون و دیابت) یافت نشد.</div> <div></div> <div>نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که هرچند درصدی از سالمندان مبتلا به کووید-۱۹ دچار درجاتی از اختلال عصبی&ndash;شناختی ماژور می‌شوند، اما وسعت درگیری ریوی در سی‌تی‌اسکن پیش‌بینی‌کننده معنی‌داری برای بروز این اختلال نیست.</div> <div>با این وجود، بیماران با درگیری ریوی بیشتر تمایل به نمرات شناختی پایین‌تر داشتند.</div> <div>این یافته اهمیت غربالگری شناختی منظم در بیماران مسن بهبود یافته از کووید-۱۹ را حتی در موارد با شدت متوسط بیماری یادآور می‌شود و بر ضرورت برنامه‌های بازتوانی شناختی و پیگیری‌های طولانی‌مدت تأکید دارد.</div> Background and Objective: <div>In addition to its well-known respiratory manifestations, COVID-19 can lead to neurological and cognitive disorders, especially in elderly patients. Since the severity of lung involvement may reflect the extent of hypoxia and systemic inflammation, examining its relationship with cognitive function holds significant clinical importance. This study aimed to investigate the association between the extent of pulmonary involvement and the occurrence of major neurocognitive disorders in patients over 60 years old with COVID-19.</div> <div></div> <div>Materials and Methods:</div> <div>This retrospective cohort study was conducted on 1,194 patients over the age of 60 with COVID-19 at Kosar Hospital in Sanandaj during the years 2020 to 2023. Patient data were extracted from hospital records, and their cognitive function was assessed at least six months after recovery using the Mini-Mental State Examination (MMSE). Based on chest CT scan findings, patients were divided into two groups: those with less than 50% lung involvement and those with more than 50%. Data were analyzed using Stata 16 software and statistical tests including Chi-square, Mann-Whitney, and logistic regression. A significance level of p < 0.05 was considered.</div> <div></div> <div>Findings:</div> <div>The average age of patients was 70.34&plusmn;7.04 years, and 56.3% were male. The mean MMSE score across the sample was 27.66&plusmn;4.54. Overall, 94.6% had normal cognitive function, while 5.4% showed varying degrees of cognitive impairment (1.3% mild, 0.5% moderate, 3.6% severe). MMSE scores were lower in patients with greater lung involvement, but this difference was not statistically significant (p=0.088). Additionally, no significant association was found between cognitive impairment and variables such as age, gender, education level, or underlying conditions (hypertension and diabetes).</div> <div></div> <div>Conclusion:</div> <div>The results of this study indicate that although a percentage of elderly COVID-19 patients develop major neurocognitive disorders, the extent of lung involvement on CT scans is not a significant predictor of such disorders. Nevertheless, patients with more extensive lung involvement tended to have lower cognitive scores. This finding highlights the importance of regular cognitive screening in elderly patients recovering from COVID-19, even in cases of moderate disease severity, and underscores the need for cognitive rehabilitation programs and long-term follow-up.</div> کووید-۱۹؛ اختلال عصبی–شناختی؛ درگیری ریوی؛ آزمون MMSE؛ عملکرد شناختی COVID-19, Neurocognitive disorder, Lung infiltration, MMSE test, Cognitive function 11 20 http://sjku.muk.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-8501-1&slc_lang=fa&sid=1 Seyedeh Asrin Seyedoshohadaei سیده اسرین سیدالشهدایی asrin1360@yahoo.com 3732126838 5400319475328460073080 Yes Assistant Professor, Department of Psychiatry, School of Medicine, Kurdistan University of Medical Sciences, Sanandaj, Iran گروه پزشکی اجتماعی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، سنندج، ایران. Ehsan Ghadermazi احسان قادرمزی ehsan.gh200@gmail.com 3720727386 5400319475328460073081 No 1 General Practitioner, Student Research Committee, Kurdistan University of Medical Sciences, Sanandaj, Iran. پزشک عمومی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، سنندج، ایران. Soroush Majidi سروش مجیدی majidisoroush97@gmail.com 3720719251 5400319475328460073082 No 2 General Practitioner, Student Research Committee, Kurdistan University of Medical Sciences, Sanandaj, Iran. پزشک عمومی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، سنندج، ایران. Ezatollah Rahimi عزت الله رحیمی rahimi58@hotmail.com 5589869341 5400319475328460073083 No Associate Professor, Department of Internal Medicine, School of Medicine, Kurdistan University of Medical Sciences, Sanandaj, Iran. دانشیار، گروه داخلی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، سنندج، ایران. Shahla Afrasiabian شهلا افراسیابیان shahlaafra@yahoo.com 3731956357 5400319475328460073084 No Assistant Professor, Department of Infectious Diseases and Tropical Medicine, School of Medicine, Kurdistan University of Medical Sciences, Sanandaj, Iran. استادیار، گروه بیماری‌های عفونی و گرمسیری، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، سنندج، ایران. Khaled Rahmani خالد رحمانی khaledrahmani111@yahoo.com 3859680978 5400319475328460073085 No Professor, Department of Community Medicine, School of Medicine, Kurdistan University of Medical Sciences, Sanandaj, Iran. استاد، گروه پزشکی اجتماعی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، سنندج، ایران.